Mình Öi...
Mình Öi...
ông Ç¥ng vÛ thuÆt là ai vÆy mình?
Sau lÀn tham d¿ phiên h†p tåi væn phòng C¶ng ñÒng vào chû nhÆt rÒi, ông Tú Çã trÀm ngâm nhiŠu. Bà Tú thÃy vÆy cÛng hi‹u ÇÜ®c phÀn nào š chÒng. Bà cÛng Üu tÜ không ít. ñúng ra, ai có quan tâm ljn sinh hoåt, danh d¿ cûa tÆp th‹ ngÜ©i ViŒt Tây Úc ÇŠu thª ra, ngán ngÅm cho tình hình hiŒn tåi cûa C¶ng ñÒng chúng ta. Bà Tú Çã tØng nghe nh»ng mÅu ÇÓi thoåi gi»a ông Tú và bån bè cûa ông, bà hi‹u thêm ÇÜ®c m¶t ít vÃn ÇŠ hÖn. Bà ngÒi trÀm tÜ. Ông Tú hÕi v®:
-Mình suy nghï gì th‰.
Bà Tú thª dài và hÕi låi chÒng:
-Mình Öi ... Ông ñ¥ng VÛ ThuÆt là ai vÆy mình?
Ông Tú trä l©i v®:
-Anh thì không quen l¡m, chÌ bi‰t và có ÇÓi thoåi v§i ông vài lÀn. Anh chÌ nói nh»ng gì anh bi‰t qua các sinh hoåt cûa ông Ãy thôi. Ông ñ¥ng VÛ ThuÆt là giáo sÜ Toán tåi Sài Gòn trܧc næm 1975. Tåi Tây Úc, ông tham gia các sinh hoåt cûa C¶ng ñÒng tØ ngày m§i Ç¥t chân ljn Çây tØ 1980. Ông sinh hoåt v§i tÃt cä nhiŒt tình, Çã tØng n¡m gi» vai trò T°ng ThÜ Kš C¶ng ñÒng nhiŠu næm, Çóng góp nhiŠu trong lãnh v¿c báo chí và phát thanh khá lâu.
Ông Tú nhÜ hi‹u š v®. Ông hÕi bà Tú:
-Mình muÓn bi‰t vŠ ông Hoài Nam không?
Bà Tú trä l©i:
-Ông Nam thì em bi‰t rÒi, chû nhiŒm báo Ph° Thông mà.
-Mình muÓn bi‰t vŠ ông Hoài Nam không?
-Mình cÛng chä bi‰t ÇÜ®c bao nhiêu Çâu mà bày Ç¥t, xuyên qua t© Ph° Thông thì em cÛng bi‰t °ng rÒi.
NhÜng ... mà ...
Ông Tú hÕi v®:
-Mình muÓn hÕi gì nào?
Bà Tú v¶i chøp ngay cÖ h¶i:
-NhÜng mÃy °ng làm gì mà bÎ khai trØ khÕi C¶ng ñÒng hä mình?
Ông Tú nghiêm s¡c m¥t:
-Ai nói mÃy °ng bÎ loåi trØ khÕi C¶ng ñÒng? C¶ng ñÒng có bao gi© loåi trØ m¶t cá nhân nào Çâu!
-...thì trong phiên h†p hôm chû nhÆt Çó, các t° chÙc khai trØ Çó.
Ông Tú vÈ m¥t buÒn buÒn Çáp:
-Nói ra thì xÃu h°, ba trên t°ng sÓ 20 t° chÙc trong C¶ng ñÒng mà t¿ nhÆn là Ç¥i diŒn cho 8000 ngÜ©i thì coi cÛng tÙc cÜ©i. Mà cho dù có Çû quá bán Çi n»a thì cÛng không th‹ g†i là Çåi diŒn 8000 dân ViŒt ÇÜ®c n‰u lÃy sÓ thành viên chính thÙc cûa h† so v§i t°ng sÓ dân ViŒt.
-Th‰ viŒc làm cûa h† là phi lš quá phäi không mình?
-S¿ phi lš ljn tØ s¿ không am hi‹u vŠ hoåt Ƕng dân chû và chính trÎ tåi nÖi mình Çang sÓng và Ç¥t biŒt là không hi‹u danh tØ và š niŒm cûa các vÃn ÇŠ. H† lÅn l¶n ch» c¶ng ÇÒng bao gÒm 8000 ngÜ©i tåi Tây Úc v§i t° chÙc mang tên là C¶ng ñÒng ngÜ©i ViŒt nên thay vì Çåi diŒn cho t° chÙc thì h† tܪng là Çang n¡m quyŠn sinh sát 8000 dânViŒt trong tay. TØ Çó h† lÃy tØ ng» Çè ngÜ©i và t¿ nhÆn là ông chû, bà chû cûa tÃt cä các t° chÙc ngÜ©i ViŒt tåi Çây.
Bà Tú ng¡t l©i chÒng:
-LuÆt pháp Úc Çâu có chÌ ÇÎnh m¶t t° chÙc nào trên m¶t t° chÙc nào phäi không mình?
-M†i t° chÙc ÇÜ®c giÃy phép hoåt Ƕng ÇŠu bình Ç£ng và ngang nhau. Các t° chÙc ngÜ©i ViŒt t¿ Ç¥t h† trong t° chÙc mang tên C¶ng ñÒng chÌ vì danh d¿ chung cûa tÆp th‹ ngÜ©i ViŒt. N‰u ban chÃp hành c¶ng ÇÒng hoåt Ƕng Çúng Ç¡n thì h† h° tr®. N‰u ban chÃp hành làm viŒc không Çúng Ç¡n thì h† có quyŠn không h®p tác. Không có gì lå cä. Chúng mình trong cùng thân phÆn lÜu vong, chÌ kêu g†i s¿ š thÙc mà h®p tác v§i nhau, chia xÈ v§i nhau mà thôi, không ai có tÜ cách mà b¡t ai làm m¶t ÇiŠu gì trái v§i suy tÜ cûa mình. NhiŠu ngÜ©i sÓng mÜ©i mÃy, hai chøc næm, h† có tham gia C¶ng ñÒng Çâu. Tuy nhiên, cÛng có nh»ng ngÜ©i nhÜ ông ThuÆt, vì mang n® v§i dân t¶c mà tØng 'æn cÖm nhà, vác ngà voi'.
-Mình Öi, cÛng có nhiŠu ngÜ©i 'æn cÖm nhà, vác ngà voi' nhÜng sao chÌ có mình ông ThuÆt và Hoài Nam bÎ lên án thôi?
-NgÜ©i nào cÛng không thÆp toàn, k‹ cä ông ThuÆt...
-ChuyŒn Çó ÇÜÖng nhiên rÒi!
-Làm viŒc thì Çôi khi cÛng Çøng chåm...
-ChuyŒn Çó ÇÜÖng nhiên rÒi!
-Khuy‰t Çi‹m cûa ông ThuÆt trong s¿ làm viŒc cÛng chÜa ljn n‡i mÃt lòng nhiŠu ngÜ©i, Çó là š ki‰n cûa anh.
-Th‰ sao kÿ này tình hình d» t®n vÆy mình?
-ñây là câu hÕi hay, nhÜng trä l©i thì phäi còn nhiŠu chuyŒn có th‹ phÙc tåp hÖn chính vÃn ÇŠ mà chúng ta thÃy ÇÜ®c.
Thôi, nói sang chuyŒn khác nhé mình!
-÷... Ö... sao låi cúp ngang th‰ này!
-Anh nghï r¢ng còn nhiŠu vÃn ÇŠ chúng ta cÀn theo dõi hÖn và sát th¿c v§i Ç©i sÓng chúng ta hÖn, cho anh khÃt låi câu trä l©i nhé mình?
-ñã g†i là phÙc tåp tÙc Çâ có ÇÖn giän mà trä l©i g†n nhË trong m¶t câu, lÀn sao anh së nói v§i mình vŠ nhiŠu vÃn ÇŠ, anh së phân tích v§i mình vŠ bu°i h†p, cái Çúng, cai sai cûa nh»ng l©i Çao to búa l§n, š niŒm dân chû trong phiên h†p Çó ra sao, Çúng hay không tØ š niŒm ljn th¿c hiŒn, tØ tình ljn lš, tØ phåm vi trong c¶ng ÇÒng ljn phåm vi luÆt ÇÎnh, có y‰u tÓ gì Çang ª ngoài sau các quy‰t ÇÎnh, các hành Ƕng Çó...
-Mình hÙa Çó nha!
-Vâng, anh hÙa. Anh cÛng së phân tích s¿ khác biŒt gi»a s¿ må lœ, s¿ phê bình và s¿ loan tin. N‰u loan tin và phê bình ÇŠu Ç°ng nghïa v§i må lœ thì không còn t© báo nào tåi Úc này, mÃy ông chính trÎ gia kiŒn cÛng ÇÛ ch‰t rÒi.
-M¶t câu hÕi n»a vŠ vø này thôi nhé. Ông ThuÆt có gì sai trÀm tr†ng không mình?
-Anh së phân tích kÏ hÖn kÿ sau mà! Anh chÌ thÃy có chút gì không °n. S¿ tÃn công ông ThuÆt xãy ra sau khi ông th¿c hiŒn chÜÖng trình phát thanh k› niŒm 19 næm phát thanh tåi Tây Úc mà chÜÖng trình phát thanh ViŒt Ng» này ÇÜ®c lÃy låi tØ tay nh»ng ngÜ©i thân c¶ng. S¿ kiŒn này ÇÜa t§i viŒc ông ThuÆt bÎ tÃn công có dính li‰u bao nhiêu thì anh së nói sau.
-Mình Öi... mình Öi... Çang hÒi hÃp dÅn mà mình 'cúp ÇiŒn' sao?
Ông Tú nói:
-Có chuyŒn khác còn quan tr†ng hÖn n»a.
-ChuyŒn gì th‰?
-Ngân sách 1998 cûa Peter Costello và John Howard.
-Ña, mình m§i nói vŠ ngân sách Çây mà, nhân sách này là ngân sách gì n»a?
-Ngân sách mà anh nói tuÀn trܧc chÌ là ngân sách cûa chính phû ti‹u bang Tây Úc cûa chính quyŠn ông Court. Ngân sách anh s¡p nói là ngân sách liên bang cûa chính quyŠn Thû Tܧng Howard.
-Ngân sách ti‹u bang và liên bang, cái nào quan tr†ng hÖn?
-ñÜÖng nhiên là ngân sách liên bang quan tr†ng hÖn rÒi. Ngân sách ti‹u bang chÌ nói ljn nh»ng phúc l®i và Çóng góp trong phåm vi ti‹u bang, còn ngân sách liên bang änh hܪng ljn toàn quÓc trên m†i m¥t, có th‹ hi‹u nhÜ là m¶t chính sách cho m¶t næm s¡p t§i.
-Næm s¡p t§i là næm nào Çây mình?
-Næm s¡p t§i tính tØ tháng 7 næm nay ljn tháng 6 / 1999. M¶t næm th‰ này g†i là tài khóa (financial year).
NhÆn thÃy bà Tú không chú š l¡m, ông Tú nói ti‰p:
-Theo ngân sách m§i, ra phi trÜ©ng mình phäi Çóng 30 Çô này, thân nhân tåi ViŒt Nam muÓn du lÎch Úc phäi Çóng thêm 50 Çô này... sau này có th‹ khÕi phäi khai thu‰ này...
NhÜ ông Tú d¿ Çoán, bà Tú hÕi dÒn:
-Mình nói cho em nghe Çi mình!
-Anh nói Çi‹m t°ng quát trܧc nhé:
*VŠ thÜong måi:
. giäm thu‰ Ç‹ giúp các công ty giäi quy‰t vÃn nån næm 2000.
. BÕ các s¡c thu‰ nhÆp cäng nhu cÀu kÏ thuÆt ÇiŒn toán.
. Tæng gÃp Çôi tiŠn ÇiŒn thoåi có sÓ ÇÀu là 13 và 1800 giúp chính phû thu thêm 120 triŒu Çô la.
*VŠ thu‰ khoá:
. Không áp døng hŒ thÓng thu‰ khóa hiŒn tåi n»a.
. Không tæng thu‰ l®i tÙc, thu‰ công ty, thu‰ bán sï và thu‰ xæng.
. Giäm m¶t Çi‹m cho thu‰ trä trܧc (provisional tax).
. Chính phû chi thêm 19 triŒu Çô la Ç‹ truy tÀm nh»ng ngÜ©i giàu cÓ š chåy thu‰ hay trÓn thu‰.
. Giá máy computer së ÇÜ®c khÃu trØ tÓi Ça là 2 næm rÜ«i.
. Nh»ng ngÜ©i khai thu‰ trÍ së bÎ phåt 13% thay vì 16 ljn 20% nhÜ hiŒn nay và tiŠn l©i này së ÇÜ®c ÇiŠu chÌnh sau 13 tuÀn lÍ.
. Thu‰ ra khÕi nܧc Úc bÎ tæng 3 Çô la tÙc là 30 Çô la thay vì 27 Çô nhÜ trܧc kia.
*ñÓi v§i ngÜ©i cao niên:
. Chi 280 triŒu trong vòng 4 næm Ç‹ giúp ngÜ©i cao niên còn ª låi tåi nhà.
. Giúp thên 220,000 ngÜ©i cao niên n»a có ÇÜ®c Health Care Card v§i tr® cÃp thuÓc men trÎ giá $3.20 m‡i toa thuÓc.
. Thêm 500 triŒu trong vòng 4 næm Ç‹ giúp các c¿u chi‰n binh ÇŒ nhÎ th‰ chi‰n.
. Tài tr® cho nh»ng vÎ cao niên trên 65 tu°i ÇÜ®c chích ngØa cäm cúm miÍn phí.
*VŠ thanh niên:
. Tài tr® 350 triŒu trong 4 næm Ç‹ tæng công viŒc làm cho gi§i trÈ.
. Chi 6.1 triŒu cho các trÜ©ng h†c th¿c hiŒn chÜÖng trình chÓng hút thuÓc lá.
*VŠ Y t‰:
. Tæng thêm 2.9 tÌ tr® cÃp cho các bŒnh viŒn.
. Thêm 215 triŒu giúp chÜÖng trình chÓng nån ma túy.
. Gia tæng 175 triŒu trong vòng 4 næm cho các chÜÖng trình nghiên cÙu y khoa.
*ñÓi v§i nông gia:
. Giúp 525 triŒu Ç‹ giäi quy‰t n® nÀn cho nông gia và giúp vÜ®t qua nån hån hán.
. M‡i nông gia së xin låi 34% n‰u có các d¿ án vÜ©n tÜ®c lên t§i 10,000 Çô la.
*VŠ di trú:
. NgÜ©i tØ các nܧc nhÜ Trung QuÓc, ViŒt Nam và ƒn ñ¶ phäi Çóng thêm 50 Çô la khi xin chi‰u khán vào Úc.
Bà Tú ng¡t l©i chÒng:
-Tåi sao chÌ áp døng cho 3 nܧc này thôi, hä mình?
-Không chÌ ba nܧc này mà là cho m¶t sÓ nܧc mà ngÜ©i du lÎch dÍ xin ª låi Úc nhÃt. 50 Çô la thêm Ç‹ tài tr® cho các dÎch vø theo dõi Ç‹ bäo Çäm là h† không ª låi Úc.
*Nh»ng khoäng chi khác:
. Tæng 50 triŒu cho H¶i ñÒng Du LÎch Ç‹ th hút thêm du khách tØ B¡c MÏ và Âu Châu. Trong næm nay, änh hܪng bªi s¿ khûng hoäng tiŠn tŒ tåi Á Châu và y‰u tÓ Henson, Úc thÃt thu l§n trên vÃn ÇŠ du khách tØ Á Châu, nhÃt là Nam Hàn và NhÆt.
. Ngoài 410 triŒu Çã tài tr® trܧc Çây, ngân sách 98 së tæng thêm 51.4 triŒu giúp thêm cho chÜÖng trình Th‰ VÆn H¶i Sydney 2000.
Bà Tú låi ng¡t l©i chÒng:
-Nghe nói thu‰ tiêu thø GST së ÇÜ®c áp døng hä mình?
-HiŒn tåi thì chÜa có s¿ quy‰t ÇÎnh dÙt khoát vŠ viŒc áp døng thu‰ GST (Goods and Services Tax), tuy nhiên nhìn qua ngân sách kÿ này, thì ông Costello Çang mª ÇÜ©ng cho viŒc áp døng thu‰ GST. Tuy nhiên, viŒc áp døng cÛng phäi Ç®i ljn sau kÿ bÀu cº t§i Çây.
-Thu‰ GST có gì hay không mình?
-Theo s¿ áp døng tåi Tân Tây Lan, Gia Nã ñåi, Singapore thì thu‰ GST nh¢m loåi bÕ các s¡c thu‰ trung gian và Çã có nhiŠu k‰t quä låc quan. Hàng hóa së chÌ bÎ Çánh thu‰ khi món hàng Çó t§i tay ngÜ©i mua.
-VÆy thì mình Öi, ngÜ©i tiêu thø l‡ quá hä mình?
-Lúc nào ngÜ©i tiêu thø cÛng l‡ chÙ có l©i bao gi©. Theo thu‰ hiŒn tåi, nh»ng s¡c thu‰ thu 'd†c ÇÜ©ng gió bøi' ÇŠu ÇÜ®c c†ng h‰t cho ngÜòi tiêu thø cä. ChÌ có s¿ khác biŒt là theo cách Çánh thu‰ hiŒn tåi, ngÜ©i tiêu thø không thÃy mình bÎ Çánh thu‰ vì không ai cho ngÜ©i tiêu thø bi‰t tiŠn thu‰ trong món hàng là bao nhiêu. §i GST, sau khi mua món hàng, tiŠn thu‰ m§i ÇÜ®c chi‰t tính nên ngÜ©i tiêu thø bi‰t ÇÜ®c mình bÎ Çóng thu‰ bao nhiêu trên món hàng Çó.
Bà Tú làm ra vÈ cÛng có am tÜ©ng chút chút, bà nói:
-Trong quá khÙ ngân sách hay bÎ thâm thûng, còn ngân sách 98 thì sao hä mình?
-Ngân sách 98 ÇÜ®c th¥ng dÜ 2.7 tÌ, theo ông Costello thì ngân sách næm t§i së th¥ng dÜ 2.69. M¶t món n® l§n cûa Úc Çã ÇÜ®c thanh toán. T°ng sän lÜ®ng quÓc gia cÛng tæng 3% và tÌ lŒ thÃt nghiŒp Çã giäm xuÓng còn 7.75%, næm ngoái là 8.25% và dܧi th©i Lao ñ¶ng thì trong khoäng 12 và 13%.
-Mình Öi, phän Ùng chung cûa dân Úc thì sa hä mình?
-HiŒn tåi còn s§m Ç‹ nhÆn ÇÜ®c phän Ùng cûa quÀn chúng. Các thÜÖng gia chào mØng ngân sách kÿ này nhÜng chÜa Ç¥t h‰t hy v†ng Ç‹ ÇÀu tÜ. Bên ÇÓi lÆp thì chÌ trích ngân sách së làm tæng tÌ lŒ thÃt nghiŒp ... Ai ª quan Çi‹m nào thì ûng h¶ hay chÓng ÇÓi. Th‰ thôi.
-Dܧi quan Çi‹ cûa mình thì sao?
-Ngân sách này ÇÜ®c chãi chuÓt cÄn thÆn Ç‹ làm bàn Çåp cho cu¶c bÀu cº s§m Çây mà.
-Th‰ sao mình? ChØng nào bÀu cº Çây?
-Có lë tháng mÜ©i næm nay. Phiên h†p bàn vŠ ngân sách có lë là phiên h†p cuÓi cûa nhiŒm kÿ này. V§i tình hình Çang thuÆn l®i, John Howard phäi cho bÀu cº låi chÙ trong tÜÖng lai thì chuyŒn gì së xãy ra. Ai bi‰t ÇÜ®c.
-Trܧc Çây, Çäng Lao ñ¶ng cÛng chäi chuÓt cho ngân sách trܧc ngày bÀu cº mà.
-ñäng nào cÛng vÆy thôi. ñäng Lao ñ¶ng thì tæng chi mà khoäng lÃp thì mÖ hÒ nên n® gia tæng. Các kinh t‰ gia thÜ©ng chÃp nhÆn chính sách cûa T¿ Do hÖn vì khoa h†c hÖn.
-N‰u cho bÀu cº låi thì Çäng T¿ Do có th¡ng không mình?
-ñiŠu này thì còn tùy vào s¿ tín nhiŒm cûa dân Úc. Anh Çoán thì th¡ng låi nhÜng Çäng T¿ Do phäi mÃt Çi nhiŠu gh‰ trä giá cho nh»ng gì Çã làm trong th©i gian qua, nhÃt là trä giá cho s¿ không quy‰t ÇÎnh rõ ràng cûa Howard.
-Th‰ thì tranh cº kÿ t§i gay cÃn l¡m hä mình?
-ñÜÖng nhiên rÒi. Tuy nhiên Kim Beazley không phäi là ÇÓi thû cûa Howard Çâu.
Thôi, bi‰t thì bi‰t nhÜ vÆy nhÜng chuyŒn ai thì ngÜ©i Çó lo. ChuyŒn cûa mình là vÅn phäi 'cày'.
Hai ông bà cùng cÜ©i.
