Coù bao giôø baïn töï hoûi laøm theá naøo chuùng ta giöõ ñöôïc caùi aám aùp neáu ñieän hay gas baát ngôø bò taét giöõa ñeâm ñoâng laïnh giaù? Xoay sôû ra sao neáu chaúng coù nöôùc maùy trong nhaø? Hoaëc neáu baïn khoâng theå mua ñoà aên ôû sieâu thò, soá thöïc phaåm baïn döï tröõ seõ duøng ñöôïc bao laâu? Gia ñình baïn seõ bò aûnh höôûng gì neáu baïn khoâng coøn tieàn maët trong tay maø cuõng khoâng theå ruùt tieàn ra töø ngaân haøng trong voøng moät tuaàn leã?

Baïn coù theå cho raèng nhöõng chuyeän neâu treân chæ laø khoa hoïc giaû töôûng, seõ khoâng bao giôø xaûy ra treân thöïc teá, vì vaäy baïn khoâng quan taâm vaø khoâng muoán nghó ñeán chuùng. Tuy nhieân ôû ñôøi naøy, raát nhieàu ñieàu baïn khoâng ngôø vaãn coù theå xaûy ra. Khoâng ai böôùc chaân leân taøu Titanic nghó raèng taøu naøy coù theå bò ñaém, vaäy maø nhö baïn bieát, chieác taøu vó ñaïi aáy ñaõ chìm saâu döôùi vuøng bieån giaù baêng. Trong theá giôùi vaên minh chuùng ta ñang soáng, nhöõng tieán boä veà khoa hoïc kyõ thuaät, nhaát laø kyõ ngheä ñieän toaùn, ñaõ vaø ñang taïo döïng cho chuùng ta moät ñôøi soáng thoaûi maùi. Nhöng cuõng chính nhöõng truïc traëc trong caùc kyõ thuaät hieän ñaïi naøy coù theå laøm chuùng ta maát heát nhöõng tieän nghi caên baûn caàn thieát nhaát.

Baïn coù theå ñaõ nghe noùi ñeán nhöõng truïc traëc veà kyõ thuaät ñieän toaùn, nhöng khoâng möôøng töôïng ñöôïc chuyeän aáy seõ aûnh höôûng nhö theá naøo trong ñôøi soáng haøng ngaøy cuûa baïn. Nhöõng trôû ngaïi veà maùy ñieän toaùn naøy ñöôïc goïi laø Year 2000 Computer Bug, hay Y2K, dòch noâm na laø Con Boï Ñieän Toaùn Naêm 2000. Taïi sao naêm 2000 laïi trôû thaønh moät ñeà taøi noùng boûng cho moïi ngöôøi, vaø laø moät ñeà aùn quan troïng cuûa ña soá caùc coâng ty vaø chính quyeàn treân theá giôùi nhö vaäy? Lyù do deã hieåu laø vì maùy ñieän toaùn coù aûnh höôûng raát lôùn trong sinh hoaït haøng ngaøy cuûa chuùng ta. Töø nhöõng cô quan chính quyeàn (sôû an sinh xaõ hoäi, haønh chaùnh, laäp phaùp, nhöõng caên cöù quaân söï baûo veä vaø phoøng thuû quoác gia) cho ñeán ngaân haøng, beänh vieän, coâng ty tö nhaân moïi ngaønh ngheà ñeàu duøng maùy ñieän toaùn cho moïi dòch vuï quaûn trò xí nghieäp... Baûo ñaûm raèng maùy ñieän toaùn seõ laøm vieäc hoaøn haûo vaø chính xaùc vaøo ñaàu naêm 2000 laø moät chuyeän nhöùc ñaàu vaø laø moät trong nhöõng vaán ñeà ñöôïc quan taâm nhaát hieän nay.

Töø luùc maùy ñieän toaùn baét ñaàu hình thaønh, nhöõng nhaø thaûo chöông (programmer) ñaõ nghieân cöùu tìm caùch taän duïng boä nhôù (memory) moät caùch toái ña, vì boä nhôù raát maéc tieàn. Moät phöông phaùp hoï duøng laø chæ xöû duïng hai con soá cuoái ñeå chæ ñònh naêm. Ví duï soá 75 ñöôïc duøng ñeå chæ ñònh naêm 1975, 76 ñeå chæ ñònh naêm 1976, vaø cöù theá maø tieáp tuïc... Phöông phaùp naøy ñöôïc duøng töø luùc khôûi thuûy cuûa maùy ñieän toaùn tôùi baây giôø. Tuy nhieân, khi naêm 2000 ñeán, nhöõng maùy ñieän toaùn vôùi boä thaûo chöông cuõ seõ dieãn dòch hai soá "00" nhö laø naêm 1900 chöù khoâng phaûi naêm 2000. Sau ñaây laø moät vaøi thí duï ñieån hình ñeå baïn coù khaùi nieäm töông ñoái veà nhöõng gì coù theå xaûy ra neáu caùc nhaø thaûo chöông khoâng söûa laïi nhöõng maùy ñieän toaùn tröôùc giao thöøa naêm 2000 (hay tröôùc 00:01AM ngaøy 01/01/2000):

Tröôùc tieân, veà phöông dieän toaùn hoïc, thí duï boä thaûo chöông (program) trong maùy ñieän toaùn ñöôïc vieát ñeå tính khoaûng thôøi gian töø naêm 1975 ñeán 1985. Theo caùch duøng 2 con soá cuoái ñeå töôïng tröng cho 4 soá cuûa moät naêm, maùy ñieän toaùn seõ töï ñoäng laáy 85 - 75 = 10. Keát quaû naøy cuõng gioáng nhö laáy 1985 - 1975 = 10. Nhöng neáu naêm 2000 ñöôïc dieãn taû baèng 2 soá 00 thì dó nhieân vaán ñeà tính toaùn seõ gaëp trôû ngaïi. Khi chuùng ta muoán tính khoaûng thôøi gian khaùc bieät giöõa naêm 2000 vaø 1998, ñaùp soá ñuùng phaûi laø 2000 - 1998 = 2. Nhöng maùy ñieän toaùn vôùi boä thaûo chöông cuõ seõ cho raèng 00 - 98 = -98 naêm, töùc laø 98 naêm khaùc bieät giöõa 1900 vaø 1998, hay 98 naêm veà tröôùc! Trong vaán ñeà löu tröõ hoà sô taïi sôû An Sinh Xaõ HOÄI cuõng vaäy, moät em beù sinh vaøo naêm 2000 seõ ñöôïc maùy ñieän toaùn ghi laø 1900! Nhöõng cô quan phoøng thuû cuûa quaân ñoäi treân theá giôùi cuõng gaëp moät soá khoù khaên. Ví duï nhöõng veä tinh (satellite) neáu muoán gôûi tín hieäu truyeàn leänh cho caùc phi ñaïn hay hoûa tieån (rocket) tieâu dieät moät vaät laï vöøa ñöôïc phaùt hieän seõ phaûi caàn nhöõng döõ kieän thaät chính xaùc nhö toïa ñoä, vó ñoä, cuõng nhö ngaøy thaùng vaø thôøi gian thì hoûa tieån môùi ñöôïc baén ra chính xaùc. Neáu ngaøy, thaùng, naêm bò ñaûo loän vaøo naêm 2000 vì nhöõng trôû ngaïi cuûa maùy ñieän toaùn, laõnh vöïc baûo veä an ninh naøy seõ gaëp khaù nhieàu raéc roái. Vì theá vaán ñeà söûa chöûa söï khieám khuyeát cuûa maùy ñieän toaùn trong nhöõng döï aùn cuûa chính phuû lieân bang tröôùc naêm 2000 raát quan troïng.

Trong vaán ñeà gôûi hoùa ñôn tính tieàn ñieän thoaïi, söï khaùc bieät veà muùi giôø giöõa caùc tieåu bang cuõng coù theå taïo ra nhaàm laãn neáu caùc coâng ty ñieän thoaïi khoâng söûa chöûa maùy ñieän toaùn tröôùc naêm 2000. Ví duï baïn coù thaân nhaân ôû New York vaø baïn soáng ôû Los Angeles. Vaøo luùc giao thöøa cuûa naêm 2000 (12:01 AM, January 2000), ngöôøi thaân naøy goïi ñieän thoaïi cho baïn. Vì tieåu bang California luùc aáy vaãn coøn laø naêm 1999 (9:01 PM, 31st December 1999), ngöôøi thaân cuûa baïn coù theå seõ nhaän ñöôïc moät hoùa ñôn khoång loà cho cuù ñieän thoaïi daøi 99 naêm, töø naêm 00 cho ñeán naêm 99!!! GIÔÙI ngaân haøng cuõng seõ gaëp nhöõng trôû ngaïi töông töï. Nhieàu khaùch haøng lo raèng söï truïc traëc cuûa maùy ñieän toaùn seõ laøm maát heát tieàn hoï gôûi trong ngaân haøng neân döï ñònh seõ ruùt taát caû tieàn trong chöông muïc cuûa hoï ra tröôùc naêm 2000.

Ty ngaân khoá quoác gia Hoa-kyø cuõng döï tính seõ cho in ra moät soá tieàn giaáy khoång loà khoaûng 50 tyû ñoâ-la thaëng dö ñeå chuaån bò cho daân chuùng ruùt tieàn ra trong nhöõng ngaøy cuoái cuûa theá kyû 20, töùc laø khoaûng cuoái naêm 1999.

Vaäy chuùng ta neân laøm gì ñeå chuaån bò cho mình vaø gia ñình? Sau ñaây laø moät soá vaán ñeà chuû yeáu maø chuùng ta neân nghó ñeán ñeå tìm caùch ñoái phoù. Neáu bò taét ñieän vaø gas, ñieàu caàn thieát laø phaûi khoùa ngay nhöõng khoùa ñieän vaø gas chính trong nhaø. Neáu bò taét nöôùc cuõng vaäy, neân taét ngay nhöõng voøi nöôùc trong nhaø vaø khoùa oáng nöôùc chính ôû ngoaøi laïi. Laøm vaäy seõ giuùp nöôùc trong oáng daãn nöôùc ôû nhaø baïn khoûi bò oâ nhieãm khi duøng laïi. Sau ñoù baïn coù theå xöû duïng soá löôïng nöôùc noùng coøn laïi trong bình nöôùc noùng khi thaät caàn thieát. Veà thöïc phaåm, neân döï tröõ moät ít ñoà khoâ, söõa boät vaø vaøi bình nöôùc loïc cho caùc em beù, ñeà phoøng tröôøng hôïp chuùng ta khoââng theå ñeán sieâu thò ñeå mua thöïc phaãm trong vaøi ngaøy. Neân giöõ moät ít tieàn maët trong nhaø ñeå ñeà phoøng tröôøng hôïp nhöõng theû tín duïng cuûa baïn khoâng xaøi ñöôïc, vaø baïn cuõng khoâng theå ñeán ngaân haøng laáy tieàn tröïc tieáp vì heä thoáng maùy ñieän toaùn chöa ñöôïc hoaøn haûo trong thôøi gian naøy. Baïn cuõng neân baøn luaän veà nhöõng vaán ñeà naøy vôùi ngöôøi thaân vaø gia ñình ñeå moïi ngöôøi ñeàu yù thöùc vaø chuaån bò. Ñaây laø nhöõng vaán ñeà caên baûn coù theå xaûy ra khoâng nhöõng chæ aùp duïng cho Y2K maø coøn coù theå xaûy ñeán cho baát cöù nhöõng bieán coá khaùc nhö ñoäng ñaát, gioâng baõo, baïo ñoäng...

Toùm laïi, naêm 2000 ñeán gaàn keà, chæ coøn vaøi thaùng nöõa. Ñaây laø moät vaán ñeà quan troïng seõ aûnh höôûng ñeán taát caû chuùng ta. Xin ñöøng cho raèng chuyeän gì ñeán seõ ñeán, maø neân nghó raèng neáu chuyeän aáy xaûy ñeán thì söï tai haïi seõ ra sao neáu chuùng ta khoâng chuaån bò tröôùc...

References: